The Early Years

Bir sosyal hareket, dini kült ve bir gençlik altkültürü olan Rastafari akımı, 1950’lerde Jamaika’nın Kingston şehrinin gettolarında doğdu. 1930-1974 yılları arasında Etiyopya’nın imparatoru olan Haile Selassie’yi Afrika halklarının ve Afrika diasporasının kutsal öncüsü olarak kabul eden akım, tüm Afrikalıların Etiyopya merkezli olarak Afrika’da birleşmesi ülküsü etrafında gelişti. Rastaların yün berelerinin yeşil rengi Etiyopya’yı, kırmızı kan kardeşliğini, sarı güneşi ve siyah da derilerinin rengini simgeler ve rastalar için marihuana kullanımının uhrevi bir anlamı vardır.

Rastafari ideallerini dünyaya tanıtan reggae müziği oldu. 1950’lerde Jamaikalı müzisyenlerin yerel halk müziğini cazla, Afrika ve Karayip ritimleriyle ve New Orleans merkezli rhythm&blues’la birleştirmesinin sonucunda ska ortaya çıkmıştı. Ska 1960’ların ortalarında Amerika’daki soul müzikten etkilenince daha ağır ritimlere sahip olan rocksteady ortaya çıktı. Ve 1960’ların sonlarında, politik ve sosyal içerikli sözlerinde Rastafari felsefesini, ırk gururunu ve Jamaika’nın siyasal karmaşasını yansıtan, hipnotik ve kesik kesik vuruşlar, alçak perdeli düzensiz ritimlerle karakterize olan bu Jamaika popüler müziklerine reggae dendi. Akımın en önemli temsilcileri Toots and the Maytals, The Wailers, Burning Spear ve Jimmy Cliff gibi isimlerdi. Bugün reggae deyince akla ilk gelen isim olan Bob Marley ve grubu The Wailers, 1970’lerde plak şirketleri Island Records tarafından dünyaya tanıtıldı ve çok popüler oldu. Bob Marley kısa süre içinde kült bir figüre dönüşürken, reggae The Police, The Clash, UB40 gibi birçok “beyaz” gruba da ilham verdi (R. Shuker, Key Concepts in Popular Music, Routledge, 1998).

Sony Müzik, geçtiğimiz günlerde Bob Marley and the Wailers The Early Years adlı bir albüm yayınladı. Albümde 1963’te Kingston’da kurulan grubun kuruluş ve ilk yıllarından şarkılar yer alıyor. Grubun B. Marley, J. Braithwaite, B. Wailer ve P. Tosh’tan oluşan başlangıç kadrosu 1965’te ilk albümleri The Wailing Wailers’ın yayınlanmasından birkaç yıl sonra değişmiş olsa da, bu albüm Bob Marley’nin müziğe yeni başladığı zamanları yansıtması açısından ilginç.

Marşlara dönüşen şarkılar

Bob Marley and the Wailers’ın dünya çapında tanınmasını sağlayan ürünleri Island Records’tan çıkarmış oldukları albümlerdi. Elimizdeki albüm ise grubun 1963-66 yılları arasında Studio One’dan çıkarmış olduğu kayıtları içeriyor. Yapımcılığını Clement “Coxsone” Dodd’un yaptığı bu albümdeki parçalar, grubun henüz Amerikan doo wop ve rhythm&blues türlerinin yoğun etkisinde olduğu ve bu etkileri Jamaika müzikleriyle birleştirmeye çalıştığı ilk dönemi yansıtıyor. Albümde Island yıllarında çok daha yoğun olarak ortaya çıkacak olan radikal içeriğe sahip One Love ve Simmer Down gibi birkaç parça yer alıyor ama, o devrimci ruh da bu toplamada daha yeni yeni oluşmakta.

The Early Years birçok Bob Marley and the Wailers toplama albümünde yer alan, bir versiyonu Bob Marley’nin Exodus albümünün de kapanış parçası olan One Love’la açılıyor. Yumuşak ve dingin tınılı şarkının Jamaika’nın turistik tanıtımlarında da kullanılmasıyla içeriğinin gözden kaçtığı konusunda eleştiriler var. Oysa ki, “sadece kendisini kurtarmak için bütün insanlığa kıymış olan günahkâr için bir yer var mı” diye soran bu şarkı, grubun direniş ve isyan temalarının en öne çıktığı parçalarından biri. Bob Marley’nin ilk hiti kabul edilen Simmer Down, Kingston’daki Rude Boy gruplarını şiddet ve suçtan uzak durmaya çağıran sözleriyle de dikkat çekici. Dancing Shoes, Do You Remember, Lonesome Feeling, The Ten Commandments of Love gibi parçaların öne çıktığı toplamada yer yer hüzün, yer yer neşeli danslar ve bolca aşk var. Bob Marley’nin yola nereden çıktığını görmek isteyenler için hoş vakit vaat ediyor bu albüm. Bob Marley, “Belki bunu söylemek aptallık, ama eğer gerçekleri biliyorsam gerçekleri söyleyebilirim. Müziğim sonsuza dek yaşayacak” demiş günün birinde... 1981’deki ölümünden yıllar sonra, onun müziğe ilk başladığında neler yaptığını merak edenler için böyle bir toplama çıkarılması bile sözünün doğruluğunun bir ispatı. The Early Years, Bob Marley’nin sadık hayranları için güzel bir sürpriz.

Günümüzde de ismini, sanatını, müziğini anmak için adına özel geceler düzenlenen ve önemli bir kesim tarafından reggae ve ska müziğin kralı kabul edilen Bob Marley, politik ancak kolay anlaşılır yaklaşımı ile bu müziğin Jamaika sınırlarından çıkıp evrensel bir boyut kazanmasını sağlamış bir efsanedir.

1963 yılında Kingston, Jamaika’da kurduğu “The Wailers” grubunda Bob Marley; Junior Braithwaite, Bunny Wailer ve Peter Tosh gibi döneminin büyük müzisyenleriyle çalıştı.

Kariyerlerinin başında, kendi dönemlerindeki diğer sanatçılardan farklı olarak, toplumsal sorunlara odaklanan ve isyankâr ve çarpıcı müzisyenlerden oluşan Rasta etkili “The Wailers” grubunun “Simmer Down” ve “One Love” gibi Kingston’daki sorunlara direkt değinen şarkıları, önceleri fazla kabul görmedi.

İlk albümleri “The Wailing Wailers”ı yayınlamalarından kısa bir süre sonra, 1965 yılında grubun orijinal kadrosu dağılmış olsa da, The Wailers, dünyanın ilk ve en büyük reggae süper starı olan Bob Marley’i yaratmış olmasıyla müzik tarihinde apayrı bir yer kazandı.